Gwobrau Tir na n-Og 2013

Lleisiau Adnabyddus yn Cipio Prif Wobrau

Mae Cyngor Llyfrau Cymru wedi cyhoeddi enwau enillwyr Gwobrau Cymraeg Tir na n-Og 2013 o lwyfan Eisteddfod yr Urdd, Sir Benfro. Mewn seremoni arbennig a gynhaliwyd brynhawn Iau, 30 Mai, cyflwynwyd y gwobrau i Iolo Williams a Bethan Wyn Jones am eu cyfrol Cynefin yr Ardd (Gwasg Carreg Gwalch) ac i Alun Wyn Bevan am ei lyfr Y Gêmau Olympaidd a Champau’r Cymry (Gomer).

Cyflwynir gwobrau Tir na n-Og yn flynyddol gan Gyngor Llyfrau Cymru i awduron y llyfrau gorau i blant a phobl ifanc a gyhoeddwyd yn ystod y flwyddyn flaenorol. Sefydlwyd y gwobrau yn 1976, a thros y blynyddoedd gwobrwywyd rhai o brif awduron Cymru ym maes llyfrau plant.

Cipiwyd gwobr y categori cynradd eleni gan Iolo Williams a Bethan Wyn Jones am eu cyfrol ddeniadol Cynefin yr Ardd . Nid llyfr garddio traddodiadol mo hwn, ond llyfr sy’n cyflwyno byd natur, gyda’r bwriad o annog y teulu cyfan i fynd ati i ymchwilio ymhellach i’r hyn sydd o’n cwmpas. Dyma lyfr sy’n cynnwys pob math o ffeithiau difyr i’ch ysgogi i fynd allan i’r ardd a mwynhau’r cyfoeth naturiol.

Bethan a Iolo

Mae Bethan yn hanu o bentref bach Talwrn ym Môn. Mae hi’n enw cyfarwydd iawn fel darlledwraig ar raglen Galwad Cynnar BBC Radio Cymru, colofnydd Cymraeg yn y Daily Post ac fel awdur nifer o lyfrau ar fyd natur.

Meddai Bethan, ‘Rydw i wrth fy modd. Doeddwn i ddim hyd yn oed wedi sylweddoli ein bod yn gymwys ar gyfer y wobr, felly roedd yn syrpréis hyfryd cael cyrraedd y rhestr fer, heb sôn am ennill! Mi gawson ni lot o hwyl wrth baratoi’r llyfr. Dwi’n gobeithio ei fod yn mynd i annog plant Cymru nid yn unig i ddarllen am fyd natur ond hefyd i fentro i’r awyr agored a darganfod rhyfeddodau byd natur drostynt eu hunain. Diolch o galon am y wobr – rydw i’n gwerthfawrogi’r anrhydedd yn fawr, a diolch yn arbennig i Wasg Carreg Gwalch am gyhoeddi’r gwaith.’

Ganed Iolo yn Llanfair-ym-Muallt. Ar ôl ennill gradd mewn Ecoleg, dechreuodd weithio gyda'r RSPB yn 1985. Bellach mae’n wyneb a llais adnabyddus ar radio a theledu ac yn cyflwyno nifer o raglenni Cymraeg a Saesneg i S4C a’r BBC. Mae brwdfrydedd Iolo dros ei bwnc yn heintus, ac mae'n arbenigwr heb ei ail.

Meddai Iolo, ‘Roedd o'n sioc ar y dechrau ac, wrth gwrs, mae ennill y wobr yn fraint. Ond mae'n rhaid dweud, er mai enwau Bethan a mi sydd ar y clawr, mai gwaith tîm ydoedd; a diolch i Elgan, Gordon a Gwasg Carreg Gwalch. Roedd hi'n bleser mawr cydweithio â nhw.’

Ennill gwobr y categori uwchradd oedd camp Alun Wyn Bevan , a hynny gyda’i gyfrol Y Gêmau Olympaidd a Champau’r Cymry . Dyma gyfrol a gyhoeddwyd i ddathlu ymweliad y Gêmau Olympaidd â Llundain yn 2012. Mae’n llyfr sy’n fwrlwm o ffeithiau diddorol, gan ddod â rhai o hanesion mwyaf anhygoel y Gêmau Olympaidd dros y blynyddoedd yn fyw i’r darllenydd, gyda phwyslais arbennig ar y cysylltiad Cymreig.

Alun Wyn Bevan

Mae Alun Wyn Bevan yn ddarlledwr a sylwebydd profiadol yn ogystal â bod yn gyn-ddyfarnwr rygbi. Daw'n wreiddiol o Frynaman ond mae'n byw yng Nghastell-nedd erbyn hyn. Mae'n awdur ystod o lyfrau chwaraeon poblogaidd, gan gynnwys Straeon o'r Strade a Grav yn ei Eiriau ei Hun.

Dywedodd Alun, ‘Braint ac anrhydedd yw derbyn gwobr uwchradd Tir na n-Og 2013. Er mai'r awdur sy'n cael ei gydnabod yn y seremoni hoffwn ddiolch yn ddiffuant i'r golygydd, y dylunydd, y ffotograffwyr a Gwasg Gomer am eu cyfraniadau. Gobeithio bod plant a phobol ifanc Cymru wedi elwa o ddarllen y gyfrol.’

Cyhoeddir Cynefin yr Ardd gan Wasg Carreg Gwalch, Llanrwst, a’r Gêmau Olympaidd a Champau’r Cymry gan Wasg Gomer, Llandysul.

Meddai Elwyn Jones, Prif Weithredwr Cyngor Llyfrau Cymru: ‘Mae’n fraint cael llongyfarch ein hawduron a’n cyhoeddwyr ar ennill gwobrau Cymraeg Tir na n-Og 2013. Roedd safon arbennig i’r llyfrau ar y rhestr fer eleni, gan adlewyrchu’r amrywiaeth o lyfrau a gyhoeddir. Pleser o’r mwyaf yw llongyfarch y tri awdur a’r gweisg yn wresog ar eu llwyddiant.’

Noddir gwobrau Tir na n-Og gan Gymdeithas Lyfrau Ceredigion, ynghyd â CILIP Cymru (Sefydliad Siartredig Llyfrgellwyr a Gweithwyr Gwybodaeth Cymru). Gyda chefnogaeth yr Urdd, cyflwynwyd y gwobrau ar lwyfan eu prifwyl.

*************************

Straeon Hud a Lledrith yn Ennill Prif Wobr

Mae Cyngor Llyfrau Cymru wedi cyhoeddi enw enillydd Gwobr Tir na n-Og 2013 am y llyfr Saesneg gorau i blant. Mewn seremoni arbennig a gynhaliwyd yn Llyfrgell Ganolog Caerdydd ar 16 Mai, cyflwynwyd y wobr i Daniel Morden am ei gyfrol o straeon Tree of Leaf and Flame (Pont Books).

Ganed Daniel Morden yng Nghwmbrân ac astudiodd Saesneg a Drama yn y brifysgol yn Llundain. Dros y blynyddoedd mae Daniel wedi teithio ledled y byd yn ymweld â gwyliau llenyddiaeth arbennig, canolfannau celfyddydol, theatrau, llyfrgelloedd ac amgueddfeydd. Mae ei waith, sy’n amrywio o chwedlau traddodiadol i straeon hud a lledrith a straeon arswyd, yn cael ei ddarlledu’n aml ar BBC Radio Wales a BBC Choice TV. Mae Daniel hefyd yn un o Awduron ar Daith, Llenyddiaeth Cymru.

Ac yntau’n storïwr proffesiynol a phrofiadol, cyrhaeddodd llyfr cyntaf Daniel, Weird Tales from the Storyteller restr fer gwobr Saesneg Tir na n-Og yn 2004. Fe aeth ymlaen i gipio’r wobr yn 2007 am ei gyfrol o straeon byrion, Dark Tales from the Woods .

Meddai Daniel Morden: ‘Rydw i wrth fy modd fod Tree of Leaf and Flame wedi ennill y wobr bwysig hon. Hoffwn ddiolch a rhannu’r clod gyda fy ngolygydd, Viv Sayer, a’r arlunydd penigamp Brett Breckon. Rydw i’n hynod o falch o’r llyfr. Mae fy angerdd dros adrodd stori dda y tu cefn i’r cyfan rwy’n ei ysgrifennu, ac rwyf am i bawb ddod i wybod am yr hen chwedlau hudolus, gafaelgar hyn, a’u mwynhau. Mae unrhyw sylw a roddir iddynt yn werth ei gael!’

Wrth drafod yr enillydd, dywedodd Tracey Paddon, cadeirydd y Panel Beirniaid Saesneg, ‘Dyma lyfr o safon uchel sydd wedi’i ddarlunio’n hyfryd ... mae’r straeon yn ailadrodd chwedlau’r Mabinogi mewn ffordd unigryw a byrlymus. Un peth wnaeth apelio’n fawr atom oedd ein bod yn medru clywed llais unigryw’r storïwr drwy’r cyfan – bendigedig!’

Noddir Gwobr Saesneg Tir na n-Og – sy’n cydnabod ansawdd arbennig llyfrau ac iddynt gefndir Cymreig i blant a phobl ifanc – gan CILIP Cymru (Sefydliad Siartredig Llyfrgellwyr a Gweithwyr Gwybodaeth) ac roedd y seremoni i gyflwyno’r wobr yn rhan o’u cynhadledd flynyddol.

Meddai Elwyn Jones, Prif Weithredwr Cyngor Llyfrau Cymru: ‘Roedd yna doreth o lyfrau gwych i’w hystyried ar gyfer Gwobr Tir na n-Og eleni, a’r rheiny’n adlewyrchiad o ansawdd ac ystod y llyfrau sydd ar gael i blant yng Nghymru. Mae’n rhoi pleser mawr i ni longyfarch Daniel Morden a Pont Books yn gynnes ar eu llwyddiant.’

****************************

GWOBRAU TIR NA N-OG

Sefydlwyd Gwobrau Tir na n-Og ym 1976 gyda'r bwriad o wobrwyo'r llyfrau gorau i blant a phobl ifanc. Mae'r gwobrau hefyd yn gyfrwng i hybu prynu a darllen llyfrau da. Cyflwynir tair gwobr gan Gyngor Llyfrau Cymru bob blwyddyn a noddir y gwobrau hynny gan Sefydliad Siartredig Llyfrgellwyr a Gweithwyr Gwybodaeth Cymru a Chymdeithas Lyfrau Ceredigion.

(i) Llyfrau Cymraeg ar gyfer y sector cynradd
Bydd panel o ddetholwyr yn ystyried llyfrau gwreiddiol a gyhoeddwyd ar gyfer plant oed cynradd.
Gwobr: £1,000

(ii) Llyfrau Cymraeg ar gyfer y sector uwchradd
Bydd panel o ddetholwyr yn ystyried llyfrau gwreiddiol a gyhoeddwyd ar gyfer plant oed uwchradd.
Gwobr: £1,000

(iii) Llyfrau Saesneg
Bydd panel o ddetholwyr yn ystyried pob llyfr Saesneg ffuglen a ffeithiol gyda chefndir dilys Cymreig a gyhoeddwyd yn ystod y flwyddyn. Ni roddir ystyriaeth i gyfieithiadau o’r Gymraeg nac o unrhyw iaith arall.
Gwobr: £1,000

*****************************************

Rhestr Fer Gwobrau Tir na n-Og 2013

Categori Cynradd Cymraeg
Coed Du (Cyfres Strach) – Gwenno Hughes (Gomer)
Cynefin yr Ardd – Bethan Wyn Jones ac Iolo Williams (Gwasg Carreg Gwalch)
Gelert yn Galw (Cyfres Swigod) Helen Emanuel Davies (Gomer)

Categori Uwchradd Cymraeg
Dim (Cyfres y Dderwen) – Dafydd Chilton (Y Lolfa)
Y Gêmau Olympaidd a Champau’r Cymry – Alun Wyn Bevan (Gomer)
Pentre Saith (Cyfres y Dderwen) – Ceri Elen (Y Lolfa)

Dywedodd Manon Siôn, Cadeirydd Panel Dewis y Gwobrau Cymraeg, ‘Pleser i aelodau’r panel oedd pori drwy gynhaeaf toreithiog o lyfrau Cymraeg gwreiddiol i blant a phobl ifanc a gyhoeddwyd yn ystod 2012.’

Wrth siarad am y Categori Cynradd dywedodd Manon, ar ran y Panel, ‘Yn y categori yma y gwelwyd rhagoriaethau’r cyhoeddiadau eleni gydag ystod o lyfrau amrywiol â chloriau deniadol a fydd yn sicr o apelio at blant o bob oedran ... Gelert yn Galw, Helen Emanuel Davies – Roedd y nofel hon wedi cydio am nifer o resymau. Stori dditectif, gyffrous wedi ei hysgrifennu mewn iaith gwbl addas ar gyfer ei chynulleidfa yw hi ... Dyma stori sy’n siŵr o gydio yn nychymyg plant cynradd, yn hawdd ei darllen ac yn cyrraedd sawl uchafbwynt cyffrous ... Cynefin yr Ardd gan Bethan Wyn Jones ac Iolo Williams – Dyma lyfr fydd yn agor cil y drws ac yn ysgogi plant i fynd allan i’r ardd i ymchwilio a rhyfeddu ... Canmolwyd y symlrwydd a’r ffresni y mae’r llyfr hwn yn eu cynnig i blant oedran cynradd. Llyfr hynod werthfawr a defnyddiol ac eang iawn ei apêl ... Coed Du gan Gwenno Hughes – Teimlai’r panel fod yr awdur wedi llwyddo i gynnwys yr holl elfennau sydd eu hangen ar gyfer stori dda o ran cymeriadau, plot ac antur, cyffro a thensiwn. Mae’r awdur yn llwyddo i ennyn diddordeb y darllenydd drwy bortreadu cyfnod cythryblus mewn hanes.’

Wrth drafod rhestr fer Categori’r Uwchradd, dywedodd Manon, ar ran y Panel, ‘Y Gêmau Olympaidd a Champau’r Cymru gan Alun Wyn Bevan – Cyfrol benigamp yn llawn ffeithiau sydd wedi eu dewis a’u dethol yn ofalus er mwyn cyflwyno hanesion diddorol am berfformiadau unigolion a thimau yn y Gêmau Olympaidd dros y blynyddoedd ... Pentre Saith gan Ceri Elen – Dyma’n sicr nofel swreal wedi ei hysgrifennu mewn dull modern yn llawn syniadau gwreiddiol, delweddau synhwyrus a lledrithiol. Teimlai’r panel fod yma glyfrwch geiriol ar ei orau wrth ymdrin â phwnc sensitif iawn a’i bod yn nofel ddwys, ddifrifol ac arbrofol iawn ... Dim gan Dafydd Chilton – Nofel sy’n sôn am ddau frawd o Gwm Llawenog sydd wedi dewis llwybrau bywyd gwahanol yw hon ... Mae’r stori’n seiliedig ar ddigwyddiadau hanesyddol yng Nghymru a’r byd yn ystod y cyfnod rhwng yr 1960au a’r 1990au ... Does dim dwywaith nad oes ynddi ddigonedd o faterion llosg i’w trafod ac mae’r teitl arwyddocaol yn rhoi cyfleoedd i wyntyllu ac athronyddu am yr hyn yw dyn.’

Ychwanegodd Elwyn Jones, Prif Weithredwr y Cyngor Llyfrau, ‘Mae’n braf iawn medru llongyfarch ein hawduron, darlunwyr a chyhoeddwyr ar safon ac amrywiaeth y llyfrau sydd wedi’u cyhoeddi ar gyfer plant a phobl ifanc yn ystod y flwyddyn ddiwethaf ac roeddem yn hynod falch o gael ystod mor deilwng ar y rhestr fer. Gobeithiwn y bydd y llyfrau yma yn dod â phleser mawr i blant, pobl ifanc ac oedolion ar draws Cymru gyfan.’

Sefydlwyd Gwobrau Tir na n-Og yn 1976 gyda’r bwriad o godi safon llyfrau i blant a phobl ifanc yng Nghymru ac i annog pobl i brynu a darllen llyfrau da. Cyflwynir tair gwobr yn flynyddol gan Gyngor Llyfrau Cymru i anrhydeddu gwaith awduron a darlunwyr llyfrau plant, a hynny mewn tri chategori, sef categori cynradd Cymraeg, categori uwchradd Cymraeg a llyfr Saesneg gorau’r flwyddyn. Noddir y gwobrau gan CILIP Cymru (Sefydliad Siartredig Llyfrgellwyr a Gweithwyr Gwybodaeth Cymru) a Chymdeithas Lyfrau Ceredigion.

***************************

Rhestr fer ar gyfer gwobr Llyfr Saesneg Gorau’r Flwyddyn 2013:

Llyfr Saesneg Gorau’r Flwyddyn
Friends at War – Alan Lambert (Pont)
The Gardening Pirates – Ruth Morgan a Chris Glynn (Pont)
Tree of Leaf and Flame – Daniel Morden gyda darluniau Brett Breckon (Pont)

Mae manylion y llyfrau ac adolygiadau ohonyn nhw i’w gweld a r www.gwales.com a cheir gwybodaeth am yr awduron ar http://bit.ly/cyhoeddiadau

___________________________________________________________

Gwobrau Tir na n-Og 2012

Gwobrau Tir na n-Og 2011

Gwobrau Tir na n-Og 2010

Gwobrau Tir na n-Og 2009

Gwobrau Tir na n-Og 2008

Gwobrau Tir na n-Og 2007

Cyn-enillwyr Gwobrau Tir na N-Og

Enillwyr Tir na n-Og 2013

Gwales

Llyfrau o Gymru ar-lein

gwales.com

Y Fasnach Lyfrau Ar-lein

Cronfa wybodaeth Cyngor Llyfrau Cymru i'r fasnach lyfrau

Y Fasnach Lyfrau Ar-lein